Yakhchāl, ψυγείο ή "λάκκος πάγου", Ιράν

 

Το yakhchāl, ψυγείο ή "λάκκος πάγου" στα Περσικά, είναι ένας αρχαίος τύπος που διατηρούσαν αλλά και που έφτιαχναν επίσης πάγο. Βρίσκονται κυρίως στις ερήμους Dasht-e Lut και Dasht-e-Kavir, των οποίων το κλίμα κυμαίνεται από ψυχρές έως ζεστές περιοχές. Η κατασκευή είχε τυπικά θολωτό σχήμα πάνω από το έδαφος και υπόγειο αποθηκευτικό χώρο. Ο υπόγειος χώρος και το παχύ ανθεκτικό στη θερμότητα δομικό υλικό απομόνωναν τον αποθηκευτικό χώρο όλο το χρόνο. 

Κατασκευάστηκαν και χρησιμοποιήθηκαν από την αρχαιότητα στην
Περσία. Τα αρχεία δείχνουν ότι χτίστηκαν από το 400 π.Χ. και πολλά που χτίστηκαν πριν από εκατοντάδες χρόνια από Πέρσες μηχανικούς παραμένουν όρθια. Ο πάγος που δημιουργείται και αποθηκεύεται στα yakhchāls χρησιμοποιείται καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. 

Αν και πολλά έχουν μείνει αδρανή με την πάροδο των ετών λόγω της εμπορικής τεχνολογίας ψύξης, κάποιο ενδιαφέρον για αυτά έχει αναβιώσει ως πηγή έμπνευσης για το σχεδιασμό κατοικιών χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας και τη βιώσιμη αρχιτεκτονική. Και μερικά, όπως ένα στο Κερμάν, έχουν διατηρηθεί καλά. Εξακολουθούν να έχουν το κωνικό τους ύψος των δεκαοκτώ μέτρων, την τεράστια μόνωση και την συνεχή ψύξη των νερών τους που κινούνται σπειροειδώς προς τα κάτω και διατηρούν τον πάγο όλο το καλοκαίρι.

Είναι κατασκευασμένα από ένα μοναδικό αδιάβροχο κονίαμα που
ονομάζεται sarooj. Αποτελείται από άμμο, άργιλο, ασπράδια αυγών, ασβέστη, μαλλί κατσίκας και στάχτη σε συγκεκριμένες αναλογίες, είναι ανθεκτικό στη μεταφορά θερμότητας και εντελώς αδιαπέραστο από το νερό. Αυτό το υλικό λειτουργεί ως αποτελεσματική μόνωση όλο το χρόνο. Οι τοίχοι του sarooj έχουν πάχος τουλάχιστον δύο μέτρων στην βάση.

MyPhotoPics