Το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου στην περιοχή Ιρά (Νιρά) Αθανίου, που βρίσκεται κοντά στο ακρωτήρι Λευκάτας, στο νοτιοδυτικό άκρο της νήσου Λευκάδας, Ελλάς, χτίσθηκε λίγο μετά το πέρασμα του λειψάνου του Αγίου Νικολάου από τη Λευκάδα το 1087, καθώς το μετέφεραν οι Σταυροφόροι από τα Μύρα της Μ. Ασίας προς το Μπάρι της Ιταλίας. Ιστορικές πληροφορίες υπάρχουν για την ανακαίνισή του τον 17ο αι. από τον πρώην Επίσκοπο Παραμυθίας Κλήμη.
Πολλές φορές η δυσπρόσιτη παλαιότερα, Μονή του Αγίου Νικολάου χρησιμοποιήθηκε ως τόπος εξορίας κληρικών. Προσέφερε σπουδαία πνευματική και υλική στήριξη στους κατοίκους της γύρω περιοχής στα χρόνια της ξενικής κατοχής και αργότερα.
Στα τέλη του 19ου αι. πραγματοποιήθηκαν σημαντικές ανακαινιστικές εργασίες με την επιστασία του δραστήριου ηγουμένου της Μονής, ιερομονάχου Παγκρατίου Κατωπόδη. Σήμερα είναι γυναικεία μονή εν ενεργεία.
Στο καθολικό της Μονής σώζεται σχεδόν ανέπαφο το καταπληκτικό τέμπλο, έργο του Ανδρέα Μπέτζου, του 1799.
Επίσης, στη Μονή ανήκει η μοναδικής τέχνης εικόνα του Αγ. Νικολάου, του1699, διά χειρός Δημητρίου Φώσκαρη.
Έξω από το μοναστήρι σώζονται τα παλιά αλώνια, το παραδοσιακό "λιτροβιό" και
αριστερά μετά την κύρια είσοδο υπάρχουν λίθινες μικρές
κατασκευές που ανάγονται χρονολογικά στην μυκηναϊκή περίοδο και η τότε χρήση τους είναι άγνωστη.
Αργότερα, κατά τη Βυζαντινή περίοδο αλλά και μέχρι σχεδόν τα μέσα του 20ου αι. χρησιμοποιήθηκαν από τοπικούς παραγωγούς μελιού ως κυψέλες και πλέον είναι γνωστές ως "πέτρινες κυψέλες".
Πανηγυρίζει κάθε χρόνο στις 10 Μαΐου, εις ανάμνησιν της
"παρόδου", μετακομιδής, του Ιερού Λειψάνου του Αγίου Νικολάου.
.jpg)
