MyPhotoPics: Γραμμένη Οξυά, "το χωριό με τις πέτρινες βρύσες", Ναυπακτία, Ελλάς

Η Γραμμένη Οξυά είναι ορεινό χωριό της Ναυπακτίας στην Περιφερειακή Ενότητα Αιτωλοακαρνανίας, Ελλάς. Είναι κτισμένη σε υψόμετρο 1.160 μέτρων, στις βορειοδυτικές πλαγιές των Βαρδουσίων, τα Βαρδούσια ή Κόρακας, είναι σύμπλεγμα βουνών που περιλαμβάνει το νοτιότερο άκρο της Πίνδου στην Στερεά Ελλάδα και είναι ένα από τα ορεινότερα χωριά της Αιτωλοακαρνανίας και της Ελλάδας.

Απέχει 89 χλμ. ΒΑ από την Ναύπακτο. Σπιτάκια μέσα
σε καστανιές, καρυδιές, περιβόλια και τριγύρω λόγγοι με οξυές, έλατα και βελανιδιές συνθέτουν την εικόνα του. Το γεγονός ότι ο τόπος είναι διάσπαρτος από διάφορα κεραμικά, πιθάρια, λαξευμένες πέτρες, ενεπίγραφες πλάκες, ίχνη παλιού πήλινου υδραγωγείου και εμφανή ερείπια κτισμάτων οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η περιοχή αυτή κατοικούνταν από τα αρχαία χρόνια.

Η αρχική ονομασία του χωριού ήταν Σιτίστα, πιθανότατα λόγω των σιτηρών της περιοχής και με βασιλικό διάταγμα, το 1927, το χωριό μετονομάστηκε σε Γραμμένη Οξυά. Το όνομα Οξυά οφείλεται στη μεγάλη κάλυψη της περιοχής από οξυά και το δάσος της θεωρείται ως το νοτιότερο δάσος οξιάς στην Ευρώπη.

Στις 23 Σεπτεμβρίου 1828, στη θέση Ρίπα έγινε η μάχη της
Γραμμένης Οξυάς, όπου ο τουρκικός στρατός νικήθηκε από τους λιγοστούς αλλά με ατσάλινη ψυχή Ελληνες και υποχώρησε πρός το τελευταίο διάσελο της Κειθερίπας. Βλέποντας οι Τούρκοι αρχηγοί μετά από πολλές προσπάθειες, ότι είναι αδύνατο να προχωρήσουν, εγκατέλειψαν το χώρο και ντροπιασμένοι επέστρεψαν στο Γαρδίκι, αφού απώλεσαν στο πεδίο της μάχης περίπου 100 στρατιώτες.

Ένα μνημείο σε ανάμνηση της Νικηφόρου Μάχης κατά των Τούρκων δεσπόζει στη Ράχη της Οξυάς στα 1.690 μέτρα το οποίο κατασκευαστικά - αρχιτεκτονικά αποτελεί έργο τέχνης και είναι διαφορετικό από τα συνηθισμένα μνημεία.

Αποκαλείται "το χωριό με τις πέτρινες βρύσες" γιατί, σε
μικρά πλατώματα και μονοπάτια, υπάρχουν οι χτιστές πέτρινες βρύσες του χωριού με το πηγαίο νερό. Κάποιες από αυτές είναι: Η καστανιά. Πήρε το όνομά της από μια μεγάλη καστανιά που υπάρχει λίγα μέτρα πάνω από τη βρύση. Βρίσκεται επάνω στο μονοπάτι για το σχολείο του χωριού.

Η βρύση του Αϊ Θανάση. Βρίσκεται στη βόρεια είσοδο του χωριού.

Η βρύση της πλατείας. Χτίστηκε το 1991 στο βορειοανατολικό
άκρο της πλατείας με δαπάνη του Συλλόγου. Μέχρι τότε βρισκόταν λίγα μέτρα πιο πάνω. Το νερό της το παίρνει από το δίκτυο ύδρευσης.

Λεύκα. Το πιο καλό νερό του χωριού. Χειμώνα και καλοκαίρι το ίδιο. Το νερό της ρέει πολύ αργά.

Η γραφική πλατεία της με το βαθύσκιο πλάτανο.

Στην είσοδο της Γραμμένης Οξυάς βρίσκεται ο ιερός ναός του Αγίου Αθανασίου, πολιούχος του χωριού, ο οποίος τα τελευταία χρόνια λειτουργεί και ως μικρό εκκλησιαστικό μουσείο.